Drie weken hebben mijn vrouw en ik zo’n beetje voor de buien
uitgereden. Daardoor hebben we natuurlijk wel de burgemeesterswisseling gemist.
En zo’n gebeurtenis wordt meestal beschouwd als een keerpunt in de geschiedenis
van een gemeente. Aanvankelijk moest ik
het dus doen met de verslagen in de pers. Afwijkend van de normale gang van
zaken is deze keer wel een verslag van de raadsvergadering, waarin de nieuwe
burgemeester werd geïnstalleerd, gemaakt . Dat verslag gafd toch wel een goed
inzicht in hetgeen daar is gebeurd.
Ik heb al eerder geschreven dat ik, mede gezien de komende
fusie van de ambtelijke organisaties van Cuijk, Grave en Mill een nieuwe vaste
burgemeester voor Grave niet zie zitten.
De hele landelijke ontwikkeling in het openbaar bestuur gaat in de richting van
veel grotere gemeenten dan Grave. De gemeenteraad van Grave heeft echter altijd
beweerd dat het samengaan van de ambtelijke organisatie niet zou leiden tot
opheffing van de zelfstandigheid van de gemeente. Grave zou een eigen
gemeenteraad houden om zo het bestuur dicht bij de burger te houden. En dan kun
je als gemeenteraad natuurlijk niets anders dan streven naar een eigen vaste
burgemeester. En dat is goed gelukt. Geen kritiek mijnerzijds dus. Vraag is wel
of hiermee de afstand tussen burger en gemeenteraad wordt verkleind, want dat
ligt meer aan de gemeenteraad zelf en de burgers en minder aan de burgemeester,
vast of waarnemend.
Wel is nu duidelijk geworden dat niemand meer gelooft in een
langdurig bestaan van Grave als zelfstandige gemeente. Ook de nieuwe
burgemeester liet dat in zijn toespraak blijken. Hij deed het nog voorzichtig
door te stellen dat er geen 25 nieuwe burgemeesters van Grave zouden zijn. Ik
zelf denk dat hij de laatste zal zijn en zoals gewoonlijk bij schattingen zal
de waarheid wel ergens in het midden liggen. Laat ook ik voorzichtig zijn, maar
denk dat mijn inschatting dichter bij de waarheid is dan die van de nieuwe
burgemeester.
Zo’n bijeenkomst als een installatie is natuurlijk gevuld met
hoop voor de toekomst. Dat is ook goed. Als je zelf al niet in de toekomst
gelooft moet je er niet aan beginnen. Die opstelling was in de toespraken ook
terug te vinden, met tussen de regels natuurlijk wel een verwijzing naar
wolkjes aan de hemel.
Toch enkele citaten die mij bijzonder opvielen.
Om subtiel te beginnen: bijna alle sprekers en spreeksters uit de raad
spraken namens hun fractie. Alleen de heer de Greeff sprak namens de hele
fractie van de VVD. Dat soort details valt mij altijd op. Ook was er een citaat
van wethouder Adams dat mij nieuwsgierig maakte naar de wethoudersverkiezing
volgend jaar.
Als burger heb ik natuurlijk gezocht naar de rol van de
burger in de toespraken. Enkele citaten daaruit wil ik hier even naast elkaar
zetten. Ik besef dat het weergaves van de notulist(e)zijn en dus mogelijk niet
helemaal letterlijk. Één duidelijke, maar
wel leuke, typefout heb ik er uitgehaald.
Allereerst een citaat uit de toespraak van mevrouw Henisch
van LPG
“In de gemeente Grave zijn de
inwoners zeer gemotiveerd bij te dragen aan de gemeenschap. Veel
mooie dingen worden dan ook
gedragen door particuliere initiatieven. Door deze betrokkenheid laten
de burgers zich ook horen, als zij
het niet eens zijn met besluiten of zaken die hen treffen. Ook hier
moeten wij oor voor hebben. Laten
wij als gemeenteraad samen met de ambtelijke organisatie er
daarom voor zorgen, dat de zaken
goed blijven lopen en de burgers adequaat geholpen worden door
de gemeente, alsmede dat we
iedereen een kans geven mee te doen. Graag wil ik u dan ook vragen
als burgemeester en als voorzitter
van de raad ons allemaal er telkens weer op te wijzen, dat wij in het
belang van de burgers dienen te
handelen. Als u de komende tijd door Grave loopt en zich afvraagt
wat het mooiste is aan Grave, dan
zeg ik u nu alvast: dat zijn de inwoners. En het mooiste van onze
inwoners is, dat zij van hun stad houden en er trots
op zijn.”
In dit citaat geeft zij aan dat burgers geïnteresseerd zijn
in de wijze waarop de gemeente Grave wordt bestuurd. Maar zij vindt wel dat gemeenteraad samen met
de ambtelijke organisatie er voor moet zorgen dat de burgers adequaat worden
geholpen. Maar zoals zij zelf in het begin zegt: de burger, althans een
redelijk aantal, vraagt meer dan goede service. Deze burgers willen directer
bij de besluitvorming worden betrokken.
Het tweede citaat is van de fractieleider van het CDA, de heer Cruijsen:
“Ongetwijfeld zult u vanuit het
mooie Rozendaal in de krant hebben gelezen, dat de inwoners van Grave regelmatig
boos zijn, boos op de gemeente, hoe verwonderlijk! Wees gerust, burgemeester,
het is niet uw schuld. Nee, het zijn die wethouders van buitenaf, het zijn die
raadsleden, die snappen er
niets van. Eén inwoner meent zelfs
nog zo grappig te moeten zijn en de hannes aan de gemeenteraad
uit te moeten reiken. Daar hebben
wij in Escharen het carnaval voor, waar wij u hopen te kunnen zien.
Wel zijn dit de momenten, dat je
over de politiek en het besturen van een gemeente na gaat denken.
Waarom neem je al die
verantwoordelijkheid en voor wie of zijn dit juist de momenten, dat je
waardering krijgt voor je werk? Het is maar hoe je het interpreteert. Daarom
alleen maar lof voor u burgemeester, dat u de uitdaging in Grave aangaat. Het
CDA is van mening, dat positiviteit moet gaan
overheersen in Grave. Bij de
begrotingsbehandeling hebben wij al gesteld, dat de gemeente Grave
goed bezig is en hard aan de weg
timmert. Catherinahof en het Hart van Grave zijn enkele goede
voorbeelden. En ook u,
burgemeester Roolvink, zult ongetwijfeld met uw gezonde gevoel voor humor
hieraan een flinke bijdrage leveren."
Al eerder heeft hij zich beklaagd over de kritiek die de
raad ten deel valt. Ieder mens ontvangt liever een compliment dan kritiek. Maar
een verstandig mens kijkt wat dieper en heeft liever kritiek waar hij of zij
iets mee kan dan huichelachtig complimentjes. Hij noemt zelf 2 positieve voorbeelden
, maar mensen die de hele projecten kennen weten dat het weliswaar fraaie bouwcomplexen
zijn, maar dat er toch nog wel kanttekeningen zijn te plaatsen. En juist daar
moet je als gemeentebestuurder oog voor hebben.
Ieder vogeltje zingt zoals het is gebekt en dus zeggen
sommige criticasters dat er wordt gelogen terwijl anderen zeggen dat iets
onjuist is weergegeven. Ook ik heb in de nu bijna 4 jaar dat ik bezig ben veel
meer kritiek geleverd dan complimenten gemaakt. Toch kan ik mij, voorzichtig
uitgedrukt, niet herinneren dat ik er op attent werd gemaakt dat ik er naast
zat zonder het te herstellen.
Het derde citaat is van de heer de Greeff van de VVD. Hij
spreekt er z’n vreugde over uit dat de burgemeester snel in Grave komt wonen en
stelt dan de vraag aan de orde wie een echte Gravenaar is. Hij vervolgt met:
“In onze ogen is een inwoner van Grave een Gravenaar,
als hij of zij zich aanpast aan het inzetten voor de Graafse leefgemeenschap en
een positieve bijdrage levert aan zijn leefomgeving. Dit niet te verwarren met
enkelen in onze omgeving, die overal tegen zijn, niets voor de gemeenschap
doen, zich wel overal mee bemoeien, het vaak beter weten en een ander altijd de
schuld geven, en die zich dan ook nog echte Gravenaren durven te noemen. Wij als
fractie van de VVD Grave spreken de wens en het vertrouwen uit, dat onze nieuwe
burgemeester net als wij naast Gravenaren, met Gravenaren, voor Gravenaren en
als Gravenaar bestuurder wil zijn.”
Met de eerste en de
laatste zin van dit citaat ben ik het volkomen eens. Bij het tussenstuk vraag
ik mij of wie hij daarmee op het oog heeft en waarom hij, als het
er maar enkelen zijn, zich dit zo aantrekt dat hij er
bij de installatie van de nieuwe burgemeester zo nadrukkelijk op wijst. Waar
het gaat over “zich overal mee bemoeien, het vaak beter weten” kan ik mij
voorstellen dat hij ook mij voor ogen heeft.
En wat nu?
1
- Blijkbaar is de
gemeenteraad redelijk tevreden over zich zelf;
- Zijn er enkele burgers,
waaronder ik zelf, die vinden en uitspreken
dat het beter kan en moet;
- Zijn er, blijkens de
reacties die ik krijg toch nog al wat mensen die ook vinden dat het beter zou
moeten, maar het niet nodig vinden zich daar druk over te maken. Zij hebben
andere dingen aan het hoofd;
- Is er een vrij groot
aantal mensen dat het voldoende vindt als de gemeente tijdig en voldoende
service levert. Zij voelen zich meer klant bij, dan lid van de gemeente en
hebben er dan ook geen behoefte aan zich
met het besturen van de gemeente te bemoeien. Een efficiënt en benaderbaar
ambtelijk apparaat is voor hen belangrijker dan een eigen gemeenteraad;
- Zullen er ongetwijfeld
ook nog mensen zijn die vinden dat Grave zo goed genoeg wordt bestuurd. Ik heb
ze nog niet ontmoet.
Op wie moet het
gemeentebestuur zich nou richten? Dat is een onderwerp op zich en ook geen
exclusief Graafs onderwerp. Een democratie kan alleen functioneren als een
groot aantal mensen zich er voor inzet en de rest er vertrouwen in heeft. Het
is dan ook een taak van alle democratische organen er aan te werken dat de
categorieën 2 en 3 toenemen. In de huidige maatschappijstructuur waarbij het
individu een grotere rol speelt dan de gemeenschap zal moeten worden
geaccepteerd dat een democratische gemeenschap meer klanten dan leden heeft.
Wellicht dat dan ook categorie 5 zich dan zal laten zien en horen. Categorie 1
heeft dan recht van bestaan.
Ik geloof niet dat dit
in onze staatsorganisatie met gemeenten, provincies en rijk is te realiseren.
Het lijkt een beetje op de ontwikkeling van zelfstandige dorpskruidenier via
filialen van ketens als de Gruyter en Albert Heijn naar XXL-supermarkten,
liefst gelegen midden op een groot parkeerterrein dat voor niet meer dan 50% is
bezet zodat potentiële klanten zeker weten dat er geen parkeerprobleem is.
De inhoudelijke taak van
een gemeenteraad wordt dan ook steeds meer uitgehold. Het rijk decentraliseert
wel een hoop taken naar de gemeente, maar de taak van de gemeente blijft vooral
beperkt tot betalen. Voor andere zaken zien de gemeente zich gedwongen
gemeenschappelijke regelingen met andere gemeenten aan te gaan. Ook daar is het
gevolg dat de gemeentelijke beleidsvrijheid wordt beperkt. Als een gemeenteraad
het eens waagt een “eigen zienswijze” te hebben wordt die door de anderen gewoonlijk
weggevaagd.
Wil een gemeenteraad, en
dus ook die van Grave, zichzelf overleven zal hij de burger, als deelnemer aan
de besluitvorming moeten koesteren en niet als een te nemen hindernis
beschouwen.
In zijn toespraak gaf de
burgemeester “transparantie” aan als één van de middelen om dat te bereiken. De
Maasdriehoek schreef in het verslag over de installatie zelfs over “transpirantie”.
Dat zal wel een typefout zijn geweest, maar dat er heel wat zweetdruppeltjes
aan te pas komen is wel zeker. Transparantie is ook meer dan een inzichtelijke
procedure. Door een glazen ruit in een donkere kamer kun je ook niets zin. Het
licht aandoen hoort er ook bij.
Gewoonlijk laat ik een
commentaar enkele dagen liggen om daarna nog eens te bekijken. Dat leidt vaak
tot veranderingen die volgens mij ook verbeteringen zijn.
In deze rijpingsperiode
las ik in de Gelderlander van zaterdag 9 juni twee interviews.
Allereerst een artikel
van de voorzitter van de wijkraad van de binnenstad. Dat loog er niet om; het
is ook helemaal waar en niet met lieflijk taalgebruik verzacht en dus verzwakt.
Ik vermoed dat de heer de Greeff dit soort reacties in zijn toespraak voor ogen
had.
Maar daarvoor had ik het
interview met de nieuwe burgemeester gelezen. Dat gaf al een goed antwoord op
de verzuchtingen uit de wijkraad. Zeker het kader “Krachten aanboren die er in
Grave zijn” sprak mij aan. Twee zinnen daaruit:
“Als je een advertentie zet als je iets voor elkaar
wilt krijgen zal er niet veel respons komen. Je moet de mensen aanspreken, dan
lukt het eerder”
“Je moet de krachten in de samenleving aanboren. De
mensen die er verstand van hebben vinden en bij elkaar brengen.”
Dat moet naar mijn
mening leiden tot eerst praten en informeren en dan besluiten en niet, zoals nu
veel gebeurt, met de bevolking praten via formele zienswijze- en
bezwarenprocedures.
Ook Keulen en Aken zijn
niet in één dag gebouwd en dus ga ik nog maar even voort met mijn commentaar in
de hoop dat de verhouding kritiek/compliment zal wijzigen. Er is ook wel
aanleiding voor 11 juni en 25 juni zijn er rijkelijk gevulde
raadsvergaderingen.
